3 bước tính toán và thiết kế hệ thống đèn chiếu sáng sự cố & đèn exit

Tài liệu này hướng dẫn các bước trong việc thiết kế hệ thống đèn chiếu sáng sự cốđèn chỉ dẫn thoát nạn cho nhà ở và công trình theo tiêu chuẩn Việt Nam.  Chúng tôi hi vọng sẽ giúp các kỹ sư thiết kế hiểu rõ yêu cầu của tiêu chuẩn và dễ dàng hơn trong việc lựa chọn và bố trí đèn emergencyđèn EXIT sao cho hiệu quả.

 

Bước 1: Xác định yêu cầu thiết kế, lắp đặt đối với phương tiện chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn

 

Căn cứ theo TCVN 13456:2022 PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY – PHƯƠNG TIỆN CHIẾU SÁNG SỰ CỐ VÀ CHỈ DẪN THOÁT NẠN – YÊU CẦU THIẾT KẾ, LẮP ĐẶT

 

1.1 Đèn chiếu sáng sự cố phải được lắp đặt cho các khu vực của nhà và công trình tại các vị trí sau:

  1. a) Cầu thang bộ thoát nạn;
  2. b) Đường thoát nạn và vị trí chuyển hướng thoát nạn, nút giao của hành lang;
  3. c) Vị trí trên đường thoát nạn có thay đổi về cao độ;
  4. d) Cửa, lối ra thoát nạn;
  5. e) Gara để xe;
  6. f) Trong gian phòng có người làm việc và khoảng cách từ điểm xa nhất của gian phòng đến lối ra thoát nạn gần nhất lớn hơn 13 m. Trường hợp các gian phòng này có bố trí đường thoát nạn thì có thể chỉ lắp đặt đèn chiếu sáng sự cố tại đường thoát nạn đó;
  7. g) Trong phòng đặt trạm biến áp, phòng máy phát điện, phòng kỹ thuật thang máy, gian lánh nạn;
  8. h) Trong phòng trực điều khiển chống cháy, phòng bơm chữa cháy và tại các vị trí trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy khác.

Có thể không cần bố trí trong các trường hợp sau:

– Sân vườn, khu vực sân thượng không có mái che;

– Toà nhà cao 01 tầng có diện tích sàn không quá 200 m2 và diện tích lỗ hở trên tường ngoài nhà đạt tối thiểu 80%.

 

1.2 Biển báo chỉ dẫn lối ra thoát nạn

Lắp đặt biển báo chỉ dẫn lối ra thoát nạn ở tất cả các lối ra vào của cầu thang bộ thoát nạn, các đường thoát nạn trên tầng nhà và tất cả các lối ra của gian phòng có từ 02 lối ra thoát nạn trở lên;

Có thể không cần bố trí trong các trường hợp sau:

– Đối với gian phòng có trang bị chiếu sáng sự cố phải đảm bảo một trong các điều kiện sau:

Chỉ có 01 lối ra vào hoặc;

Có lối ra trực tiếp ra hành lang bên hoặc không gian ngoài nhà.

– Đối với gian phòng không trang bị chiếu sáng sự cố phải đảm bảo một trong các điều kiện sau:

Chỉ có 01 lối ra vào và khoảng cách từ điểm bất kỳ của gian phòng đến lối ra thoát nạn gần nhất không lớn hơn 7 m;

Khoảng cách từ điểm bất kỳ của gian phòng đến cửa ra vào không lớn hơn 13 m và diện tích tối thiểu phần tường tiếp giáp hành lang đạt 50 % là kính đồng thời đảm bảo một trong các điều kiện sau:

  • Cửa mở vào hành lang có bố trí chiếu sáng sự cố;
  • Cửa mở hành lang bên hoặc mở trực tiếp ra ngoài nhà.

– Đối với nhà 1 tầng có diện tích sàn không quá 200 m2 và diện tích lỗ hở trên tường ngoài nhà đạt tối thiểu 80%.

 

1.3 Biển báo chỉ hướng thoát nạn

Lắp đặt biển báo chỉ hướng thoát nạn trên đường thoát nạn, ở trong gian phòng và tất cả các vị trí mà tầm nhìn bị che khuất không thể phát hiện được các lối ra thoát nạn.

Có thể không cần bố trí biển chỉ hướng thoát nạn, trong các trường hợp sau:

– Sân vườn, khu vực sân thượng không có mái che.

– Nhà 1 tầng chỉ có mái che (không có tường bao quanh), với diện tích sàn không quá 200 m2 và diện tích lỗ hở chiếm tối thiểu 80% diện tích tường ngoài của nhà.

 

1.4 Biển báo an toàn tầm thấp

Lắp đặt các biển báo chỉ dẫn lối ra thoát nạn và biển báo chỉ hướng thoát nạn tầm thấp ở các tầng nhà có bố trí phòng nghỉ của khách sạn cao từ 07 tầng hoặc tổng khối tích 5.000 m3 trở lên có hành lang thoát nạn lớn hơn 10 m.

Đáy của biển báo tầm thấp phải lắp cách sàn một khoảng từ 150 mm đến 200 mm. Khoảng cách giữa các biển báo phải được đặt cách nhau không quá 10 m. Đối với cửa thoát hiểm, biển báo phải ở trên cửa hoặc giáp cửa với mép gần nhất của biển báo trong phạm vi 100 mm tính từ khung cửa.

Các biển báo an toàn ở tầm thấp được thiết kế để hỗ trợ người sinh sống, làm việc trong tòa nhà đến các lối ra thoát nạn khi khói che khuất các lối ra hoặc các biển báo chỉ dẫn lối ra thoát nạn được gắn ở phía trên cửa và không thay thế biển báo an toàn tiêu chuẩn.

 

Bước 2: Tính toán độ rọi của đèn chiếu sáng sự cố so với mặt bằng bố trí thoát nạn

2.1 Tính chất, công năng của mặt bằng ảnh hưởng đến độ rọi

Bằng việc quan tâm tới dữ liệu thiết kế chiếu sáng, nhà xưởng của bạn sẽ được thiết kế ánh sáng sát thực tế hơn. Những dữ liệu mà bạn cần quan tâm:

  • Kích thước phòng (DxRxC).
  • Công năng phòng và tìm được độ rọi tiêu chuẩn (TCVN 13456-2022).
  • Hệ số phản xạ của các bề mặt
Màu sơn bề mặt phản xạ Hệ số phản xạ
Trần trắng, tường trắng 0.8 hay 0.7
Trần màu nhạt, tường màu nhạt 0.5
Sàn lót gạch màu sáng 0.3
Trần, tường, sàn màu tối 0.1

 

2.2 Lựa chọn đèn chiếu sáng sự cố

Các thông số sau của đèn:

– Nhiệt độ màu Tm

– Tuổi thọ của bộ đèn.

– Hiệu suất phát sáng (lm/W).

– Đặc điểm sử dụng: đèn sử dụng nguồn trực tiếp hay nguồn cách ly.

– Đặc tính điện (điện áp, công suất, thời gian chiếu sáng).

 

2.3 Độ cao lắp đặt

Độ cao treo đèn liên quan đến độ rọi chiếu sáng  khi sử dụng đèn chiếu sáng sự cố:

  • Nguồn sáng càng xa trường nhìn ngang, nguy cơ gây chói càng giảm.
  • Đèn càng cao, công suất đèn càng lớn thì hiệu suất sử dụng đèn càng cao.
  • Số lượng đèn giảm do khoảng cách các đèn tăng lên.

 

2.4  Công thức tính toán

Dựa vào hệ số phản xạ tường, trần, sàn, loại đèn,… đã xác định ở trên, có thể tính được số lượng bộ đèn cần dùng.

Độ rọi trung bình của một căn phòng (khối hộp chữ nhật) được xác định theo công thức sau :

Trong đó:

– E: độ rọi trung bình trên mặt phẳng làm việc (lx).

– N: số bộ đèn cần dùng cho nhà xưởng.

– n: số module đèn trong một bộ, với đèn led nhà xưởng thì n =1.

– Φ: quang thông của bộ đèn.

– MF: hệ số bảo trì.

– UF: hệ số sử dụng của đèn ứng với nơi sử dụng.

– S: diện tích mặt phẳng làm việc (m2).

Trong đó, hệ số MF và UF

 

Địa điểm Giá trị của MF
Văn phòng có điều hòa 0.8
Công nghiệp sạch 0.7
Công nghiệp có bụi 0.6

 

Màu sơn bề mặt phản xạ Hệ số phản xạ UF
Trần trắng, tường trắng 0.8 hay 0.7
Trần màu nhạt, tường màu nhạt 0.5
Sàn lót gạch màu sáng 0.3
Trần, tường, sàn màu tối 0.1

 

Cuối cùng: rút ra N (từ công thức ở trên) là số bộ đèn sự cố chiếu sáng cần dùng:

Theo tiêu chuẩn, E  nằm trong khoảng 0.5 lux đến 1 lux

 

 

2.5 Độ rọi tiêu chuẩn theo TCVN 13456:2022

Chiếu sáng sự cố đường thoát nạn

Đối với những đường thoát nạn có chiều rộng đến 2m, thì độ rọi theo phương nằm ngang trên sàn dọc theo tâm của đường thoát nạn phải không nhỏ hơn 1 lux và dải ở giữa với chiều rộng không nhỏ hơn một nửa chiều rộng của đường thoát nạn phải có được chiếu sáng tối thiểu 50% giá trị đó.

 

Chiếu sáng sự cố gian phòng

Độ rọi trung bình theo phương nằm ngang không được nhỏ hơn 0,5 lux tại mặt sàn tại mọi điểm lỗi của khoảng trống, không bao gồm đường viền 0,5 m theo chu vi khu vực

 

 2.6 Một ví dụ tính toán cụ thể

Dưới đây là ví dụ thiết kế cho văn phòng Công ty CP Công nghệ số 4.0 Việt Nam có chiều dài 15m rộng 8m, hành lang thoát nạn của toà nhà dài 50m, rộng 1.8m.

Tiến hành thiết kế chiếu sáng theo trình tự sau:

  • Xác định kích thước:

Văn phòng rộng = 8m, dài = 15m  => diện tích cần chiếu sáng S=7.5.14.5=108,75 m2

Hành lang thoát nạn rộng = 1,8 m, dài = 80m

  • Chọn loại đèn FIRESMART có thông số như sau: P = 3W, quang thông Φ = 110 lm
  • Môi trường sử dụng là văn phòng, Hệ số bảo trì MF = 0,8
  • Sàn nhà lát gạch màu sáng, Hệ số mất mát ánh sáng: UF = 0.3

Độ rọi yêu cầu: Eyc = 0.5lx

Áp dụng công thức ta có thể tính được số bộ đèn sử dụng như sau:

Đối với văn phòng công ty:

Đối với hành lang thoát nạn:

 

Như vậy ta phải phân bố 2 bộ đèn chiếu sáng sự cố cho văn phòng công ty và 4 đèn sự cố cho hành lang thoát nạn của công ty.

 

Bước 3: Bố trí đèn chỉ dẫn thoát nạn theo tiêu chuẩn về độ chói, tính đồng đều, chiều cao lắp đặt

3.1 Độ chói

Độ chói của biển báo an toàn phải bảo đảm như sau:

– Chế độ hoạt động không có sự cố: phải đảm bảo độ chói theo quy định của ISO 3864-1.

– Chế độ hoạt động khi có sự cố: độ chói tối thiểu của biển báo theo tất cả các hướng phải đạt 2 cd/m2; trường hợp cần thiết nhận thấy tầm nhìn có khả năng bị ảnh hưởng nhiều do khói sinh ra từ đám cháy, thì độ chói tối thiểu phải đạt 10 cd/m2

3.2 Chiều cao của biển báo an toàn tương ứng với khoảng cách nhìn

Chiều cao nhỏ nhất của biển báo an toàn được xác định theo công thức sau:

trong đó:

h – chiều cao nhỏ nhất của biển báo an toàn (m);

L – khoảng cách quan sát (m);

Z – hằng số, trong đó z bằng 100 cho các biển báo an toàn được chiếu sáng từ bên ngoài và bằng 200 cho các biển báo an toàn chiếu sáng từ bên trong.

Hình :  Xác định chiều cao nhỏ nhất của biển báo

Biển báo an toàn (không bao gồm biển báo an toàn tầm thấp) phải lắp đặt ở độ cao từ 2 m đến 2,7 m so với mặt sàn, hoặc ngay trên cửa nếu cửa có chiều cao lớn hơn 2,7 m. Các khu vực không được bảo vệ chống khói khiến khói tích tụ có thể che khuất thì biển báo an toàn nên được gắn thấp hơn trần nhà tối thiểu 0,5 m để tránh bị ngập khói và không được lắp đặt biển báo an toàn được chiếu sáng từ bên ngoài.

 

3.3 Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn

-Tại các tầng có diện tích lớn hơn 1000 m2 hoặc có từ hai lối ra thoát nạn trở lên phải có sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn.

– Trong các phòng nghỉ của của khách sạn và các cơ sở lưu trú, cho thuê phòng ở phải có sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn.

– Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn gồm hai phần: phần chỉ dẫn bằng chữ và phần ký hiệu hình học. Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn phải được niêm yết ở các vị trí dễ nhận biết, dễ thấy và vị trí có người thường xuyên qua lại.

Phần ký hiệu hình học bao gồm mặt bằng của tầng; lối ra và chỉ hướng đường thoát nạn; cầu thang bộ; vị trí của sơ đồ tại tầng; vị trí đặt phương tiện, thiết bị chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (ký hiệu phù hợp với quy định tại TCVN 4879:1989 và TCVN 5053 : 1990).

Phần chỉ dẫn bằng chữ gồm nội dung và trình tự xử lý khi có cháy.

– Kích thước của sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn phụ thuộc vào đặc tính, tính chất hoạt động; diện tích của tầng, phòng; phương án thoát nạn nhưng không được nhỏ hơn:

600×400 mm – đối với sơ đồ chỉ dẫn tại tầng;

400×300 mm – đối với sơ đồ chỉ dẫn tại phòng.

– Sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn được gắn sao cho mép dưới của sơ đồ chỉ dẫn thoát nạn nằm ở độ cao 1,5 m ± 0,2 m so với mặt sàn.

 

Xem các bài viết cùng chủ đề thiết kế hệ thống phòng cháy chữa cháy

 

 

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Bạn có muốn bình luận về bài viết này!x
()
x